“Ο καθένας μπορεί να σε κοιτάξει. Αλλά είναι πολύ σπάνιο να βρεις κάποιον που να βλέπει τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο που τον βλέπεις εσύ” ― John Green,  Turtles All the Way Down 

Τι θα γινόταν αν θα μπορούσατε να αφήσετε τις σκέψεις, τις ιδέες και τις περιοριστικές πεποιθήσεις που σας έχουν αποτρέψει από αυτό που μπορείτε να έχετε, να κάνετε και να είστε;

Αν θα μπορούσατε, ποιοι θα θέλατε να είστε;

Αν μπορούσατε να ξεπεράσετε τις σκέψεις που σας φορτίζουν και να επιτύχετε ηρεμία;

Τι σας κρατάει πίσω;

Αυτό δεν είναι υποθετικό σενάριο, υπάρχει τρόπος. Αν δεσμευτείτε, μπορείτε πραγματικά να εξαλείψετε τις περιοριστικές πεποιθήσεις σας.

Εάν θέλετε να μάθετε ποιες περιοριστικές πεποιθήσεις πρέπει να αντιμετωπίσετε πρώτα, απλώς πηγαίνετε κατευθείαν σε αυτές που σας προκαλούν τον περισσότερο πόνο.

Οι πιθανότητες είναι να είναι εκείνες που σας περιβάλλουν με ενοχή και ντροπή.

«Η πιο σημαντική περιοριστική πεποίθηση είναι η αίσθηση ντροπής και ενοχής για το τι συνέβη»  – Δρ Bruce Lipton, καθηγητής και συγγραφέας του The Biology of Belief

Γιατί είναι αυτό το πιο σημαντικό; Επειδή αυτή η πεποίθηση έχει τη μεγαλύτερη δύναμη να σε κρατήσει κολλημένη!

Είστε έτοιμοι να αφήσετε τις περιοριστικές πεποιθήσεις σας για πάντα;

Τι είναι οι περιοριστικές πεποιθήσεις;

Οι περιοριστικές πεποιθήσεις είναι εκείνες οι σκέψεις που μας περιορίζουν με κάποιο τρόπο.

Μια περιοριστική πεποίθηση είναι μια λανθασμένη πεποίθηση – είτε συνειδητή είτε υποσυνείδητη –  που αποκτά ένα άτομο ως αποτέλεσμα της λήψης λανθασμένου συμπεράσματος για κάποια πτυχή της ζωής του.

Η επιστήμη που αποκαλύπτεται στα βιβλία που αφορούν στις περιοριστικές πεποιθήσεις, μας εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο οι πεποιθήσεις ελέγχουν τη συμπεριφορά μας αλλά και τη γονιδιακή δραστηριότητα μας και, κατά συνέπεια, την εξέλιξη της ζωής μας.  

Οι περισσότεροι από εμάς αποκτήσαμε αναπόφευκτα περιοριστικές πεποιθήσεις που μεταφορτώθηκαν στο υποσυνείδητο μυαλό μας όταν ήμασταν παιδιά.

Για παράδειγμα, ένα άτομο θα μπορούσε να αποκτήσει μια περιοριστική πεποίθηση για την ικανότητά του να πετύχει μόλις αντιμετωπίσει μία αποτυχία.

Είναι αλήθεια ότι δεν μπορούμε να είμαστε επιτυχημένοι στο μέλλον εάν έχουμε αποτύχει στο παρελθόν; Σίγουρα όχι.

Ωστόσο, αυτές οι πεποιθήσεις ριζώνονται στο υποσυνείδητό μας και γίνονται ιδέες που πιστεύουμε ως απόλυτη αλήθεια.  Δεν είναι όλες οι πεποιθήσεις μας κακές, γιατί συμβολίζουν αξίες που κρατάμε για να έχουμε ισορροπία στη ζωή μας, να διακρίνουμε βάσει αυτών των πεποιθήσεων τι πρέπει να κάνουμε, πχ “Είναι κακό να κλέβεις” , “Όλοι θα έπρεπε να σεβόμαστε τον συνάνθρωπό μας” κλπ.  

Στο βιβλίο του Maps of Meaning – The Architechture of Beliefs ο ψυχολόγος Jordan Peterson περιγράφει τις πεποιθήσεις ως απαραίτητες για την ομαλή λειτουργία του ατόμου και της κοινωνίας και εξηγεί πόσο περίπλοκες είναι οι πραγματικές μας καταστάσεις. Έτσι δεν μπορούμε να μην κρίνουμε τα πράγματα ή να μην προσπαθούμε να δώσουμε νόημα : «…ένα πράγμα ή κατάσταση μπορεί να είναι κακό και καλό ταυτόχρονα (ή καλό σε δύο αντικρουόμενους τρόπους ή κακό, σε δύο αντικρουόμενους τρόπους).”

Οι πεποιθήσεις δουλεύουν ως εξής:

Γεγονός >Πεποίθηση > Σκέψη>Συναίσθημα>Αντίδραση (απόφαση-πράξη)>αποτέλεσμα.

Άρα όταν κάτι συμβαίνει στη ζωή μας, εμείς το “φιλτράρουμε” μέσα από τις πεποιθήσεις μας και τις αξίες μας, αυτό δημιουργεί τις σκέψεις μας, οι σκέψεις μας δημιουργούν αντίστοιχα συναισθήματα, αντιδρούμε ή αποφασίζουμε κάτι εκείνη τη στιγμή και αναλόγως τι θα κάνουμε θα έχουμε τα ανάλογα αποτελέσματα. Οι πεποιθήσεις μας είναι οι βάσεις για τα προσωπικά μας αποτελέσματα. 

Αν οι πεποιθήσεις μας για αυτό που συνέβη είναι περιοριστικές, τότε είναι πιθανόν να προκαλέσουν αρνητικά συναισθήματα και οι πράξεις – αντιδράσεις μας να έχουν αρνητικό αντίκτυπο σε εμάς.

Ένα παράδειγμα είναι να έχουμε πληγωθεί σε μία σχέση και να έχουμε την πεποίθηση ότι δεν πρόκειται ποτέ να βρούμε την αληθινή αγάπη. Σε κάθε νέα σχέση μας με την πρώτη δυσκολία η πεποίθηση αυτή θα βρίσκει πρόσφορο έδαφος να “δώσει νόημα” στην κατάσταση. Εμείς αντί να αμφισβητήσουμε την πεποίθηση μας, αμφισβητούμε το άτομο που είναι δίπλα μας και γενικεύουμε λέγοντας ότι, δεν υπάρχει αληθινή αγάπη.

Αν αποδεχτείς μία Περιοριστική Πεποίθηση, τότε αυτή θα γίνει μία αλήθεια για σένα –  Louise Hay

Πώς όμως μπορείτε να αναγνωρίσετε αυτές τις πεποιθήσεις;

Επειδή πολλές από αυτές έχουν δημιουργηθεί στο υποσυνείδητο δεν είναι εύκολο να γνωρίζετε πάντα τις δικές σας περιοριστικές πεποιθήσεις.

Πώς να προσδιορίσετε τις περιοριστικές σας πεποιθήσεις

Ένα πραγματικά καλό τέχνασμα που μου αρέσει να χρησιμοποιώ είναι όταν εντοπίσω μια πεποίθηση που έχω, είναι να εξερευνήσω το, “Γιατί;” πίσω από την σκέψη.

Για παράδειγμα, είμαι θυμωμένη με τον εαυτό μου επειδή δε μπορώ να αδυνατίσω. Και ίσως τότε σκεφτώ ότι, “Είμαι τόσο ανίκανη. Θα έπρεπε να μπορώ να αδυνατίσω.”

Γιατί; Γιατί είμαι ανίκανη ? Γιατί θα έπρεπε να μπορώ να το κάνω αυτό;

Επειδή πρέπει να έχουμε τέλειο σώμα. Γιατί πρέπει να έχουμε τέλειο σώμα?

Τότε παίρνω την βαθύτερη υποκείμενη πεποίθηση. Γιατί πιστεύω ότι δεν μπορώ; Ίσως γιατί:

  • «Πρέπει να είμαι τέλεια όλη την ώρα» ή
  • “Αν έχω παραπάνω κιλά, αυτό το άτομο δεν θα με αγαπήσει” ή
  • “Δεν επιτρέπεται να έχουμε παραπάνω βάρος”

Ρωτήστε το γιατί πίσω από την σκέψη, αν ψάχνετε για την περιοριστική πεποίθηση.

Ένας άλλος τρόπος να καταλάβετε εάν έχετε περιοριστική πεποίθηση είναι να αναγνωρίσετε τι “δικαιολογίες” δίνετε στον εαυτό σας ή και στους άλλους.

«Δεν μπορώ να μάθω να οδηγώ γιατί δεν έμαθα όταν έπρεπε». Πότε έπρεπε? Ποιος καθορίζει πότε πρέπει να μάθεις κάτι? Πόσο αλήθεια είναι αυτό?

Παραδείγματα περιοριστικών πεποιθήσεων

Μπορείτε να πείτε μια πεποίθηση περιοριστική επειδή  την αισθάνεστε οδυνηρή όταν το λέτε και όταν το σκέφτεστε. Μοιάζει δεσμευτική και ναι, περιοριστική.

Παραδείγματα θα μπορούσαν να είναι:

  • Δεν έχω κανέναν
  • Είμαι χαζή/αναβλητική/ανήμπορη/οτιδήποτε μας καθιστά ανάξιους σε κάτι
  • Δεν μπορώ να το πω σε κανέναν
  • Δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανέναν
  • Δεν θα το πετύχω ποτέ
  • Δεν αξίζω να με αγαπήσει κανείς
  • Υποφέρω  

Αυτές είναι μεγάλες γενικεύσεις. Είναι αυτοί οι παγκόσμιοι κανόνες για τον τρόπο λειτουργίας του κόσμου.

Αλλά είναι επίσης πολύ οδυνηρές γιατί αν είμαι χαζή, αν αυτή είναι μόνο η αληθινή μου φύση, τότε πραγματικά δεν υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης, αλλαγής ή ελπίδας.

Εάν δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανέναν, δεν υπάρχει μεγάλη πιθανότητα για πραγματική σχέση, για εμπιστοσύνη και ενσυναίσθηση.

Εάν δεν μπορώ να πω σε κανέναν την αλήθεια μου, τότε είμαι φυλακισμένη σε έναν κόσμο απομόνωσης, σιωπής και μυστικότητας.

Και πάλι, οι περιοριστικές πεποιθήσεις είναι αυτές οι παγκόσμιες ιδέες για τον τρόπο που λειτουργεί ο κόσμος που μας προκαλεί πόνο και που πραγματικά κάνουν τη ζωή μας να μοιάζει πιο δύσκολη από ότι είναι.

Ξεπερνώντας τις περιοριστικές πεποιθήσεις

Εδώ είναι δύο διαφορετικοί τρόποι για να εργαστείτε με τα περιοριστικά σας πιστεύω. Ο πρώτος τρόπος είναι να τα αμφισβητήσετε, και ο δεύτερος είναι να τα συγχωρήσετε. Και τα δύο είναι πολύ σημαντικά.

Η αμφισβήτηση των περιοριστικών πεποιθήσεών σας είναι περισσότερο μια προσπάθεια διανοητικού επιπέδου. Η συγχώρεση περιοριστικών πεποιθήσεων  λειτουργεί σε επίπεδο καρδιάς ή σε συναισθηματικό επίπεδο.

Ας δουλέψουμε λοιπόν με μια περιοριστική πεποίθηση “Δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανέναν.”

Θα μπορούσαμε να μιλάμε όλη μέρα για το πώς μπορεί να το έχετε καταφέρει αυτό, και τι μπορεί να σας διδάξει αυτό στη ζωή. Πολύ πιθανό είχατε ένα σημαντικό τραύμα και το μάθημα που πήρατε από αυτή την οδυνηρή εμπειρία να είναι, “Δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανέναν.”

Ωστόσο, αυτή η πεποίθηση δεν σας εξυπηρετεί τώρα. Μπορεί να σας είχε εξυπηρετήσει νωρίτερα στη ζωή σας, αλλά δεν σας εξυπηρετεί τώρα.

Βήμα 1: Ερώτηση των περιοριστικών πεποιθήσεών σας

Πώς δουλεύουμε με μια περιοριστική πεποίθηση;

 Πρώτον, την αμφισβητούμε.

Ένας από τους πιο βασικούς τρόπους για να το κάνετε αυτό είναι να δείτε το αποτέλεσμα αυτής της πεποίθησης στη ζωή σας. 

Είναι αλήθεια αυτό; (Ναι ή όχι. Αν όχι, προχώρησε στην ερώτηση 3.)

Μπορείς να ξέρεις με απόλυτη σιγουριά ότι είναι αλήθεια; (Ναι ή όχι)

Πώς αντιδράς, τι συμβαίνει, όταν πιστεύεις αυτή τη σκέψη;

Τι συναισθήματα αναδύονται όταν πιστεύεις αυτή τη σκέψη; Τι εικόνες βλέπεις, από το παρελθόν και το μέλλον, όταν πιστεύεις τη σκέψη; Πώς συμπεριφέρεσαι στον εαυτό σου και στους άλλους όταν πιστεύεις τη σκέψη;

Πείτε : «Περνάω όλη μου τη ζωή με αυτήν την πεποίθηση ότι δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανέναν, αλλά βλέπω ότι αυτό με εμποδίζει να σχηματίσω υγιείς σχέσεις και θετικές σχέσεις και βλέπω ότι αυτό το πιστεύω μου προκαλεί πολλή εσωτερική αναστάτωση. Δεν αισθάνομαι ηρεμία. Δεν είναι αυτός ο τρόπος που θέλω να νιώθω.”

Αυτός είναι ένας τρόπος για να αρχίσετε να αλλάζετε την πεποίθηση σας.

Σκεφτείτε και πείτε στον εαυτό σας, “Αυτό είναι κάτι που έχω υιοθετήσει και δεν λειτουργεί για μένα.”

Μπορείτε να αλλάξετε τις σκέψεις σας με αυτόν τον τρόπο. “Χρειάζομαι μια καλύτερη σκέψη για αυτή τη δουλειά.” Για παράδειγμα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε θετικές επιβεβαιώσεις για να προχωρήσετε.

Βήμα 2: Συγχωρήστε τις περιοριστικές πεποιθήσεις σας

Στη συνέχεια και σε πιο συναισθηματικό επίπεδο, εργαστείτε για τη συγχώρεση περιοριστικών σας πεποιθήσεων.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να προσεγγίσετε αυτή την πράξη από μια κατάσταση συμπόνιας, στο κάτω κάτω, ότι κάνατε ήταν για τη δική σας συναισθηματική προστασία, για να αποφύγετε την απογοήτευση.

Αν δεν μπορείτε να το κάνετε για εσάς, φανταστείτε πώς έχετε απέναντί σας κάποιον που αγαπάτε άνευ όρων.

Βρείτε που είναι το συναίσθημα στο σώμα σας.

Στη συνέχεια, μόλις εντοπίσετε την περιοριστική πεποίθηση, προσκαλέστε τον εαυτό σας να συγχωρήσει τον εαυτό του για αυτό.

Ένα σενάριο που χρησιμοποιώ πολύ συχνά είναι:

“Συγχωρώ τον εαυτό μου που αποδέχτηκε την περιοριστική πεποίθηση ότι ____________, και η αλήθεια για μένα είναι ____________.”

Στο πρώτο κενό πεδίο, τοποθετούμε την περιοριστική πεποίθηση, στο δεύτερο ένα ρήμα δύναμης. Θα μπορούσε να είναι :

“Συγχωρώ τον εαυτό μου που αποδέχτηκε την περιοριστική πεποίθηση ότι δεν μπορώ να εμπιστευτώ κανέναν, και η αλήθεια για μένα είναι ότι Μπορώ.”

Συμπέρασμα

Δουλεύοντας με τις περιοριστικές μας πεποιθήσεις δεν είναι εύκολο, όμως μπορεί να μας αποκαλύψει πολλά για τις δικαιολογίες που λέγαμε για χρόνια στον εαυτό μας, να καταργήσει τα περισσότερα «εμπόδια» που βάζουμε στο δρόμο μας και να οδηγηθούμε σε περισσότερες επιτυχίες, καλή σχέση με τον εαυτό μας και τους οικείους μας, δράσεις, συναισθηματική ηρεμία και φυσικά, αυτογνωσία. Η αλλαγή των περιοριστικών μας πεποιθήσεων μπορεί να μας βοηθήσει να απελευθερωθούμε από εθιστικές συνήθειες όπως το κάπνισμα, η υπερφαγία. Να αλλάξουμε τα μοντέλα σκέψης που μας γεμίζουν φοβίες, να βοηθήσουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα σε βιολογικό επίπεδο και να μας οδηγήσουν σε ευεξία.  

Σε μία εποχή που ακόμη παλεύει να ξεπεράσει θρησκευτικές, πολιτιστικές και σεξιστικές πεποιθήσεις, διακρίσεις και ενοχές, οι περιοριστικές πεποιθήσεις είναι φλέγον ζήτημα.

Να θυμάστε πάντα, ότι η ευτυχία είναι κατάσταση εσωτερική και είναι μόνο μία σκέψη μακριά.

Στο NLP Life Coaching δουλεύουμε συχνά με τις περιοριστικές πεποιθήσεις που συγκρατούν ένα άτομο από αυτό που μπορεί να έχει, να κάνει και να είναι.

Βιβλιογραφία:

Peterson, Jordan B., Maps of meaning: the architecture of belief, 1999, Routledge, London 

Bruce H. Lipton, Ph.D., The Biology of Belief, 2005, HAY HOUSE, INC., Australia